.

اختلال بیش فعالی در دانش آموران

تهيه و تدوين:عيسي كريمي معاون پرورشي دبستان پسرانه شاهد مريوان

 اختلال بیش فعالی همراه با کمبود توجه مجموعه ای از علائم است که با محدودیت میدان توجه ، ضعف تمرکز ، رفتار خلق الساعه ، وبیش فعالی منجر می شود این اختلال رفتاری بطور قابل ملاحظه شایعتر از اکثر افراد در سن عقلی مشابه حداقل به مدت 6 ماه دوام داشته باشد ودارای ملاکهای تشخیصی و خصوصیات زیر می باشد

1.       غالبا" دست ها و پاهایش بی قرار است یا روی صندلی خود می جنبد

2.       در مو قعیت های گروهی یا بازی ها تاب رعایت نوبت را ندارد

3.        غالبا" قبل از اینکه سوال تمام شود پاسخ هایی می پراند

4.       محرک های شدید به آسانی موجب حواس پرتی او می گردد

5.       از آرام نشستن روی صندلی در مقابل در خواست چنین عملی ناتوان است

6.       در انجام دستورات صادره از جانب دیگران ناتوان است

7.       در انجام تکالیف وبازی ها از حفظ توجه برای مدت طولانی ناتوان است

8.       غالبا" از انجام یک عمل تمام نشده به سوی فعالیت دیگری می رود

9.       از بازی کردن همراه با آرامش ناتوان است

10.   غالبا" زیاد صحبت می کند

11.   غالبا" در کارهای دیگران وارد ودخالت می کند مثلا" سرزده وارد بازی کودکان دیگر    می گردد

12.   اغلب به نظر می رسد به آنچه به او گفته میشود توجهی ندارد

13.    اغلب وسائل لازم برای انجام تکالیف مدرسه وفعالیت های داخل خانه را گم کرده و آنها را نا تمام انجام می دهد

14.   بدون در نظر گرفتن نتایج احتمالی دست به کارهای خطرناک می زند

میزان بیش فعالی در پسرها بیشتر از دخترها و با نسبتی 5 بر 1 می باشد ودر پسر بچه های اول خانواده شایعتر می باشد این اختلال حدود 3 سالگی شروع می شود و تا زمانی که بچه وارد مدرسه ابتدایی نشده و آموزش رسمی الگوههای رفتاری را ندیده است تشخیص داده        نمی شود بهبودی اختلال بیش فعالی تا 12 سالگی غیر ممکن است ولی اگر بهبودی ایجاد شود 12 الی 20 سالگی رخ می دهد حدود 25 درصد از کسانی که دچار بیش فعالی هستند در نوجوانی بزهکار شده یا در بزرگسالی اختلال شخصیت ضد اجتماعی پیدا می کنند یا هر دو مورد در آنها ظاهر می شود قرائن نشان می دهد وقتی که کودکان بیش فعال درمان چند وجهی یعنی دارو درمانی و روان درمانی فردی و خانوادگی دریافت می کنند از انحراف اجتماعی آنان در دراز مدت کاسته می شود در دارو درمانی از داروهایی مانند ( دکسترو آمفتامین سلفات، متیل فنیدت ، پمولین ) که سلسله اعصاب مرکزی را تحریک می کند واز بین داروهای فوق فرد بیش فعال ممکن است نسبت به یکی از آنها واکنش مطلوب نشان دهد این دارو موجب کاهش فعالیت حرکتی و افزایش میزان توجه می گردد در مقابل مصرف آنها به دلیل تاثیرشان بر قد و وزن مورد بحث می باشند معهذا با مصرف دقیق وبادوزهای توصیه شده مزایای دارو بر خطرات آن می چربد مصرف دارو به تنهایی نمی تواند نیازهای درمانی کودک بیش فعال و خانواده او را تامین نمایدو لازم است با تقویت روحی همراه گرددو به کودک این امکان راداد که معنی دارو را برای خود درک کند ومفاهیم نادرستی مانند (( من دیوانه هستم)) کنار گذاشته شود و روشن گردد که دارو فقط یک وسیله کمکی است و هدف بی عیب و نقص بودن نیست و آنها هم مثل همه انسانهای دیگر حق دارند که بعضی اوقات رفتارهای غیر منتظره ، ناپسند ودشوار داشته باشند 

دانش آموزان بیش فعال باید قبل از ارائه پاسخ به هر سوالی ویا شروع هر کاری فکر کنند و برای ایجاد چنین نگرش مثبتی همکاری ونظارت مستمر اولیاء و مربیان لازم وضروری می باشد و به تدریج با تقویت ((خود انضباطی )) و ((خویشتن داری)) در کنترل بیش فعالی و کاهش حرکات زاید با استفاده از شیوه های خود آگاهی ، کنترل رفتار و حرکات آهسته و آرام به آنها آموزش داده شود در این زمینه می توان از روشهای متنوعی سود جست یکی از روشهایی که امروزه در ارتباط با کاهش بیش فعالی کودکان در کشورهای پیشرفته جهان مورد توجه واستفاده مربیان و والدین قرار می گیرد ((روش شبیه سازی لاک پشت)) است در این روش به کودکان آ موزش و القاء می شود که بگویند آرام وبا طمأ نینه همچون لاک پشت حرکت کنند و با بهره گیری از برنامهای منظم و هدایت شده که مرکب از فعالیتها و تمرینات گونا گون است کودک می آموزد که رفتار و حرکات زاید وغیر ضروری خود را کاهش دهد

علاوه بر این در اصلاح رفتار بیش فعالی از روشهای مؤثر ومفید دیگری همچون روش الگویی((الگو قرار دادن رفتار مطلوب بزرگسالان )) خود اصلاحی ((کاهش یا اصلاح رفتار زائد و غیر ضروری از طریق مشاهده رفتار خود در ویدئو)) ایفای نقش((بازی در نقش مطمئن ، آرام و باصلابت)) و سر انجام تنش زدایی((تمرینات انبساط روانی – عضلانی)) می توان نام برد

در پایان انتظار می رود مربیان و والدین با صبرو حوصله و کاهش محرک های زاید محیطی وطرح وبرنامه ای جامع ومتنوع آموزشی و ایجاد نگرش مثبت و تقویت انگیزه دامنه توجه کودکان را افزایش دهند بدیهی است اعمال هر نوع رفتار پرخاشگرانه وتنبیهی بخصوص تنبیه بدنی ، در برخورد با این قبیل کودکان نه تنها در اصلاح رفتار پایدار آنها مؤثر واقع نمی گردد بلکه موجب تشدید رفتارهای زاید و اختلال بیشتر می گردد

منبع:

خلاصه روان پزشکی هارولدکاپلان

روانشناسی و تربیت کودکان و نوجوانان دکتر افروز