اصطلاحات جغرافيايي حروف ( ب و پ) قسمت دوم
اصطلاحات جغرافيايي حروف ( ب و پ)
گرد آورنده : فايق معروفي معاون آموزشي دبستان پسرانه ي شاهد مريوان
.................. ب .......................
باتلاق : زميني است تقريباً گودكه از آب انباشته شده است وني فراوان در آن مي رويدوآن رادرصورتي كه فصلي باشد،مانداب نيز مي گويند.علت ماندن آب در اين محيط نفوذ ناپذيري لايههاي زيرين باتلاق و نبودن زهكشي خوب در منطقه است.محل مناسب تخم ريزي حشرات مي باشد. مانداب زميني كه داراي خاك نرم،مرطوب و اسفنجي بوده و مقادير زيادي خزه و ساير رويشهاي گياهي دارد؛اين زمينها در مناطق كم عمق و در درياچههاي راكد و تالابها ايجاد شده و بطور وسيعي با خزهها و ساير گياهان پوشيده ميشود كه گاهآنها را باتلاق متحرك ميگويند.
باتلاق گاوخوني : باتلاقي است در140کیلومتری جنوب شرقی اصفهان که 1575کیلومتر مربع مساحت دارد و رود زاینده رود که از کوه های زردکوه سرچشمه می گیرد به آن می ریزد .
باد : حركت هوا ؛ معمولاً محدود به حركات افقي هواست كه قدرت آنها ازكم تاهاريكان است . جابجا شدن هوا دراثر اختلاف فشاراز يك منطقه به منطقهي ديگر را باد گويند .
باد جنوب شرقي : بادي است كه در فصل تابستان از اقيانوس هند به ناحيهي بياباني جنوب شرقي ايران مي وزد و موجب بارش تابستاني ميشود.
باد جنوب غربي : بادي كه از سمت جنوب غربي بسوي يك ناظر وياايستگاه هواشناسي مي وزد .
بادسنج : وسيله اي كه شدت وجهت باد باآن اندازه گيري مي كنند.سرعت وزش باد عبارت است از مسافتي كه باد درواحد زمان طي مي كند .
باد سيستان : بادي قوي كه از شمالشرقي به منطقهي سيستان ميوزد،سرعت اين باد 110 كيلومتر در ساعت است كه در تابستانها ميوزد و با خود توفان ماسه حمل مي كند.(باد 120 روزهي سيستان) این باد از اردیبهشت شروع و تا مرداد ادامه دارد.
باد شرقي : بادي كه در شرق مي وزد ومنطقهي وزش آنهاقطبهاي زمين است.
باد شمال : بادقوي و مداوم وغبارآلود شمال غربي كه درطول تابستان درصحراهای عراق مشاهده شده به طرف جلگه بين النهرين مي وزد.اين باد همراه باگردوغباراست ودرطول روزمي وزد.
باد موسمي : بادي است كه از شمال غربي اقيانوس هند و درياي عمان مي وزد و اغلب با رطوبت و ريزش باران همراه است.كامل ترين آب وهواي موسمي (فصلي )درهندوستان است .
باد نما : وسيلهاي براي نشان دادن جهت باد.شامل پيكاني است كه در انتهاي آن صفحهاي قرار داده شده و با گردش در جهت وزش باد جهت آن را مشخص مينمايد.
بادهاي باران آور : بادهايي كه از طرف دريا به خشكي مي وزندو با رطوبت و بخار آب همراه هستند كه اگرشرايط جوي مساعد باشد به باران تبديل ميشود . بادهايي هستند كه حامل رطوبت درياي مديترانه بوده و از جانب شمالغربي و غرب به داخل ايران ميوزند و عامل اصلي بارندگي در فصل سرد سال هستند .
بادهاي غربي : بادهايي كه مداوماً از مركز فشار زياد جنب مداري به سوي منطقهي كم فشار درعرضهاي معتدل بين 35تا65درجه ي شمالي وجنوبي مي وزند . درنيمكرهي شمال ازجنوب غربي ودرنيمكره ي جنوبي ازشمال غربي مي وزند.
باران : قطرههاي آبي كه دراثرسرد وفشرده شدن ابرها به زمين ميچكد. باران ممکن است ریز یا درشت باشد به باران های خیلی دانه ریز ،پوش باران وبه باران های بسیار سریع رگبار باران گویند.
بارندگي : بارش ،شامل كليه ي ريزشهاي جوي به صورت جامد ، مايع و بخاردر يك ناحيه و در يك دوره مشخص كه معمولاً براساس ميلي متر بيان ميگردد . پایین آمدن رطوبت از آسمان به زمین .معمول ترین نوع بارندگی ، باران است .در نواحی بیابانی بارندگی بسیار کم ولی در جزایر اقیانوس آرام وامتداد خط استوا در خلیج گینه ،آفریقا یا جزایر اندونزی تقریباً هر روز باران می بارد.
بازرگاني : به عمل خريد و فروش كالا در داخل و خارج هر كشور گفته ميشود.
باغ: بوستان، زمینی که دور آن را دیوار یا حصار ویا سیم خار دار کشیده ودر آن انواع درختان کاشته شده است.
باغباني : باغداري؛ عمل كشت درختان ميوه ،گل و سبزيجات در يك قطعهي زمين.
باغچه : کشتزلر کوچک متصل به خانه ی مسکونی
بافندگي : عمل مبدل كردن نخ به پارچه به وسيلهي ماشين(در كارخانهي بافندگي) و دست(جولا) را بافندگي گويند.
باكو : پايتخت وپرجمعیت ترین شهر جمهوري آذربايجان است که در اطراف آن صنایع مربوط به استخراج نفت ، ماشین آلات ساختمانی وکشتی سازی قرار گرفته است. يكي از بنادر مهم در كنار درياي خزر ميباشد.
بانه : شهرستان بانه در 270کیلومتری شمال غربی سنندج است .دارای شهرهای بانه ،کانی سور ، بوئین وآرمرده است.
نام قدیم بانه «به روژه » (آفتابگیر) بوده و وجه تسمیه آن از کلمه کردی بان (پشت بام )وارتفاعات گرفته شده است. مراکز دیدنی : حمام خدری و کوه آربابا.
بخار : گازی که از مواد مرطوب در حال تبخیر جدا شود یا در اثر حرارت مایعات یا جامدات برخیزد و به هوا رود.آنچه به شکل دود ویا رطوبت از آب گرم یا هر جسم جامد یا مایع دیگر در اثر گرما وحوادث بر خیزد.
بخار آب : حالت بخاري آب در جو زمين كه مقدار آن در مناطق و ارتفاعات مختلف يكسان نيست.
بخش : قسمتي از تقسيمات كشوري كه معمولاً از چند دهستان تشكيل شده و خود قسمتي از شهرستان ميباشد. حاكم هربخش را بخشدار گويند. مانند بخش سرشيو ، خاوميرآباد در مريوان .
بربرها : ساکنان شمال افریقا که به زبان بربری صحبت می کنند . بربرها عموماً دارای مو وچشمان تیره اند وپوست روشن وقامت بلند دارند.از راه چوپانی وکشاورزی زندگی می کنند واکثر آنها مسلمانند.در یونان باستان به همه مردمی که خارج از تمدن یونان بودند گفته می شد.
بر جدید : قاره های آمریکا واقیانوسیه
برج پیزا : برج 55 متری کلیسای جامع شهر پیزای ایتالیاست که بالاترین نقطه ی آن 2/4 متر از راستای قائمانحراف دارد. علت استحکام آن با وجود انحراف این است که هنوز تصویر قائم گرانیگاه برج در داخل قاعده ی آن قرار دارد.
برج قابوس : برج قابوس در سال 375 هجری شمسی به دستور قابوس حاکم گرگان ساخته شد. گنبد یا برج قابوس با70متر ارتفاع بلندترین بنای آجری جهان است. این بنا با آجرهای زردرنگ وبه شکل استوانه ی چند وجهی ساخته شده است .این برج در شهر گنبد کاووس واقع است ونام شهر از این بنا گرفته شده است.نام شهر در اصل گنبد قابوس بوده است.
برزن : کوی ،محله، بخشی از تقسیمات شهری که به امورات یک محله رسیدگی می کند.
برف : نوعي ريزش جوي به شكل 6 وجهي با طرحهاي مختلف از بلورهاي يخي. نوعي بارندگي است كه از اشباع بخار آب در شرايط يخبندان پديد ميآيد. در اين شرايط ذرات آب از حالت بخار مستقيماً به حالت جامد تبديل ميگردد.برف از برخورد هوای سرد با رطوبتموجود در هوا به وجود می آید.
برق : رجوع شود به آذرخش
برّ قدیم : قاره های آسیا واروپا وافریقا وگاهی نیم کره ی شرقی را گویند.
برکه : حوض آب ،استخر کوچک،جاییکه مانند استخر در آن آب جمع شود.
برنج : نام برنج از زبان هندی گرفته شده است که به آن اریسی گفته می شود در زبان انگلیسی به برنج riceگفته می شود. كشف بقاياي فسيل هاي به جا مانده از گياه برنج در شرق چين توسط علما وباستان شناسان تاريخ كشت برنج را 3000سال قبل از ميلاد تخمين زده است. کلمه ی شلتوک از کامه هندی چلتوگرفته شده است . برنج حدود 5000سال است که در چین وهندوستان کشت می شود این گیاه از آسیای جنوب شرقی به چین وارد واز آن جا به آسیای صغیر ،اسپانیا ،اروپا و آفریقا گسترش یافت. این گیاه توسط اعراب به کشورهای مصر ،مراکش ،ايتالياواسپانیا و غرب افریقا نیز برده شد. گیاهی است که در مناطق استوایی وگرم مداری ومعتدل وگرمسیری می روید. ازغلات مهم است كه درمناطق پست آبگیرو زمين هاي پر آب ومرطوب وباتلاقي بصورت نشاء كاشته مي شود .دانه برنج ازمهمترين نوع غذاي انسان مي باشد .درجهان برنج از لحاظ مقدار توليد ،پساز گندم و ذرت در مقام سوم قرار دارد .در بيشتر كشورهاي آمريكاي شمالي وجنوبي و8كشور افريقايي غذاي اصلي مردم است. اين محصول بيشتر در جنوب شرقي آسيا(چین ،ژاپن ،پاکستان ، ويتنام ، هندوستان وتایلند)،مصر ،برزیل وایالات متحده آمریکا ودرايران دركناره هاي درياي خزر(گيلان ،مازندران وگلستان )ودر ساير استان هايي چون اصفهان ، فارس ،كرمان ،خوزستان،كردستان،لرستان ،آذربايجان،كرمانشاه ،قزوين وخراسان شمالي به مقدار كم كشت مي شود.انواع برنج : برنج دانه درشت ،دانه متوسط ،دانه كوتاه (گرده)،برنج شيرين ،آسياب نشده ،برنج دودي ، قهوه اي وغني شده. برنج نکوبیده را شلتوک وکشتزارهای آن را شالی زار گویند.
برنج : آلیاژی از مس وروی است که نوع زرد رنگ آن 67%مس و33% روی دارد.
بزرگ راه : اتوبان؛ راه چند خطه ی عریض که گاهی به وسیله چهار راه وتقاطع های همسطح قطع می گردد.
بستر : محل عبور رودخانه ، جاي قرارگرفتن يك رگهي كاني يا يك لايهي سنگ . مجرايي است كه آب در آن به طور طبيعي جريان يافته و به سوي دريا ، درياچه ، كوير و يا باتلاق روان باشد.
بصره : مهمترين بندر عراق واقع درکنار شط العرب در نزدیکی خرمشهر ایران و ساحل خليجفارس ميباشد.
بغداد : پايتخت كشور عراق است كه بين دو رود دجله و فرات واقع ميباشد.
بقیع : نام قبرستانی در مشرق مدینه که بیش از ده هزار نفر از انصار ومهاجر در آن مدفون شده اند.
بقعه : پاره ای از یک قطعه زمین ، بنا وساختمان ؛ مزار ائمه وبزرگان دین ،خانقاه وصومعه ،زمین زیارتگاه
بلندی : فاصله ی قائم هر نقطه نسبت به سطح مبنای ارتفاعات (سطح متوسط آب های آزاد)
بلوک : در قبل از سال 1316شمسی به قسمتی از ولایت که دارای یک قصبه وچند محال بود وتوسط شخصی به نام نایب الحکومه اداره می شد اطلاق می گردید. کلمه ای ترکی است.
بنارس : شهر مقدس برهمائيان درهند مي باشد.
بندر : جايي در كنار دريا كه محل توقف و بار انداختن و بارگيري كشتيهاوقايق ها است ؛ شهر كنار دريا
بندر آزاد : بندري است كه كالاهاي بازرگاني بدون پرداخت عوارض گمركي به آن وارد و يا از آن صادر مي گردد. مانند بندر هنگكنگ و سنگاپور در جنوب شرقي آسيا، چابهار در ايران.
بندر عباس : مركز استان هرمزگان كه از شمال به كرمان، از شرق به ميناب،از غرب به استان فارس و از جنوب به تنگهي هرمز محدود است؛ ارتفاع آن از سطح دريا 10 متر است.نام قديم اين بندر «بندر گمبرون» بوده است كه از نظر استراتژيكي و اقتصادي و سياسي قطب مهم ايران به شمار مي رود.ازمراكز مهم صيد ماهي كشور است .
بنزین : مایع بی رنگ وقابل اشتعال ،که مخلوطی از ئیدروکربور های مختلف است . بنزین از تقطیر تدریجی نفت خام حاصل می شودکه علاوه بر سوخت موتورهای بنزینی در ساختن رنگها وحلال وپاک کننده ها کاربرد دارد.
بنشن (بقولات): انواعی از گیاهان که در همه جا می رویند ودر تغذیه انسانها ودام ها بکار می آید .مانند لوبیا ،عدس باقلا، نخود ،ماش وسویا .
بوران : باد سرد و خشن شمالي و يا شمال شرقي كه در سيبري و آسياي مركزي ميوزد . اين باد ذرات برف و يخ را با خود حمل ميكند و براي انسان و حيوانات و گياهان آسيبزا است.به سرمای سخت وبادشدید ی که با برف یا باران همراه باشد بوران گویند.
بوشهر : مرکز استان بوشهر واقع در حاشیه ی خلیج فارس ؛ نقاط دیدنی بوشهر : عمارت ملک ،خانه ی رئیس علی دلواری ،کاخ کوروش در برازجان ،آب انبار قوام ،قبر ژنرال انگلیسی ،گورستان ژنرال ها (قبرستان امپریالیسم )، کلیسای مقدس سیراف ریشهر ،کوشک اردشیر و... صنایع دستی وسوغات بوشهر :توربافی ،قالی بافی ،گبه بافی ،نمدبافی ،عبابافی،سفالگری ،حصیربافی،گیوه دوزی ،کلاه حصیری ،زنبیل ،سبدبافی ،تونیزه بافی ،دولچه مشک ،قایق سازی وسوغات آن خرما ،مسقطی ،ماهی ومیگو است.
بومیان : ساکنان اصلی یک سرزمین.
بهار : اولين فصل سال كه مدت آن 93 روز بوده و از اول فروردين تا 31 خرداد در نيم كره ي شمالي ادامه دارد .
بهمن : حركت ولغزش سريعويكبارهي تودهاي از برفدرامتداد دامنهها وسراشيبيها را بهمن ياكولاك گويند.(تودهي بزرگي از يخ و برف كه از ارتفاع زياد به حركت در آمده و به طرف پايين دامنهي كوهستان سرازير شده و سنگها و درختان را با خود جابجا كرده و تا انتهاي دره آنها را حمل مي نمايد)انواع بهمن : بهمن خشک ، گردی ،مرطوب ویخچالی
بيابان : به سرزميني بيابان گويند كه شرايط محيطي آن براي گسترش زندگي گياهي و جانوري مساعد نباشد . زميني است كه بارندگي درآن كم است وبراي رشد گياهان كافي نيست وفقط بوته هاي خاردار در آنجا مي رويدكه آن را نيز صحرا ميگويند.قسمتي از سطح زمين كه لم يزرع و بدون پوشش گياهي بوده وخشكي آن زياداست و چشم انداز ويژهي خودرا دارد . متوسط ميزان بارندگي دربيابان كمتر از50ميلي متردرسال است.خاك بيابانها براي كشاورزي غني است ولي به علت كم آبي لم يزرع است .بزرگترين بيابانهاي نيم كرهي شمالي صحراهاي كبير آفريقا،گوبي مغولستان،تلكه مكان درشرق تركستان،بيابانهاي ايران وافغانستان وعربستان،صحراي شمال مكزيك وصحراي تهر درهند .بيابانهاي نيم كره ي جنوبي :كالاهاري در آفريقاي جنوب غربي،آتاكاما درسواحل امريكاي جنوبي ونواحي بياباني استرالياي مركزي .
بيت المقدس : شهر مقدس مسلمانان ، در فلسطين که مسجد الاقصیدر آنجا واقع است.
بيجار: (بیدزار، بید جار) ازشهرهاي استان كردستان،مركز منطقه گروس ،كه بعد از شهركرد بلندترين شهركرد ايران است كه درميان كوه ها محصور شده وقطب كشاورزي (گندم وجو)كردستان است . بیجار در 140کیلومتری شمال شرقی سنندج واقع شده است. رود قزل اوزن از شمال وشمال غربی بیجار می گذرد.شهرهای یاسوکند وبابارشانی جزو بیجار است. مراکز دیدنی : برج اشقون بابا، برج اوچ گنبدخان ، برج ینگی ارخ ،حمام حسن آباد ، بازار بیجار ، پل صلوات آباد ف پل قجور ، امامزاده عقیل ،بقعه پیرخضر ،مقبره شیخ فاضل گروسی ، چنگیز قلعه ،قلعه قم چقای ،بافت قدیمی شهر حسن آباد یاسوکند روستای خسرو آباد گروس ومسجدش ، روستای صلوات آباد.
بیستون : کتیبه بیستون در سال 520قبل از میلاد به دستور داریوش اول پادشاه هخامنشی در کوه بیستون در 30کیلو متری کرمانشاه واقع شده است.
بیشه : جنگل کوچک ایجاد شده در یک منطقه .مانند بیشه چنار وسپیدار
بين النهرين : به جلگههاي حاصلخيز ما بين دو رود دجله و فرات عراق گفته ميشود.ناحیه ای در آسیای غربی که در امتداد رودهای دجله وفرات وبین آنها ست واز فلات ایران تا شام کشیده شده است.
........................... پ .............................
پا : واحد انگلیسی معادل 12 اینچ یا یک سوم یارد ویا برابر 30479/0 متر .
پائیز: سومين فصل سال؛سه ماههي سوم در گردش زمين بدور خورشيد در نيم كرهشمالي كه از اول مهر شروع شده و مدت آن 90 روز تا اول زمستان مي باشد. زمان عبور کره زمین ،در حد فاصل دو نقطه اعتدال پائیزی وانقلاب زمستانی را پائیز گویند.در نیمکره ی شمالی از یکم مهرماه تا سی ام آذرماه (23سپتامبر تا 21 دسامبر) ودر نیمکره ی جنوبی یکم فروردین تا 31 خردادماه (21 مارس تا21 ژوئن )فصل پائیز است .
پارسک : واحد اندازه گیری طول در مسافت های نجومی معادل 2616/3سال نوری .
پارك : منطقه اي محصور كه معمولاً دولتي بوده و در آن درختان و گل هايي كاشته مي شود تا براي گردش و تفرج مورد استفاده عموم باشد ، منطقهاي كه داراي ويژگيهاي طبيعي زيستي خاص بوده و ممكن است براي حفاظت ازگونههاي گياهي و جانوري مورداستفاده قرار گيرد .توقف گاه اتومبیل در یک محل.
پارك ملي : منطقهاي كه از نظر مطالعاتعلمي و تفريحاتهمگاني از جنبههاي مختلف مانند حياتوحش ، گياهان ، آثار باستاني حفاظت شده اعلام ميگردد. مانند پارك ملي ايران ، پارك ملي يلواَستون آمريكا كه يك ميليون هكتار وسعت دارد.
پاكستان : از همسايگان شرقي ايران كه از شمال وشمال غربي به افغانستان ، از شرق به هند،ازشمال شرقي به چين وازجنوب به درياي عمان محدود ميشود.ازنظر طبيعي ازسه ناحيه ي كوهستانيدرشمال وغرب،جلگه اي درجنوب وشرق وبياباني در جنوب غربي تشكيل شده است . درناحيه ي كوهستاني كوههاي هندوكش وفلات پامير وكوههاي سليمان قرارداردوبلندترين آن تيرچ مير با ارتفاع 7690متر است .در ناحيه ي جلگه اي ،رود سند وشعبات پنجگانهي آن (سوتلج ،چناب ،جلم ،راوي وبياض )جريان دارد .سه نوع آب وهواي سردوخشك (نواحي كوهستاني )گرم ومرطوب (نواحي ساحلي )وگرم وخشك (نواحي جلگه اي وبياباني )دارا مي باشد .مساحت آن796095 كيلومترمربع است.مركز: اسلام آباد و شهرهاي مهم آن كراچي،لاهور،فيصلآباد، راولپندي ، حيدرآباد و پيشاور هستند.نژاد آنها پنجابي،سندي،پشتو،مهاجر و بلوچ. زبان آنها اردو،انگليسي،پشتو و بلوچي مي باشند.%97 مردم اين كشور مسلمان و بقيه پيرو دينهاي مسيحي،برهمايي،بودايي و زرتشت هستند.كشاورزي مهمترين بخش اقتصادي پاكستان را تشكيل ميدهد وفراورده هاي آن غلات ،پنبه،برنج ،سويا،كتان ،كنف وچاي مي باشد .داراي معادن :مس ،گاز،نفت،سولفور ،نمك ،گچ،كروميت وآنتيموان است .صنايع مهم : نساجي ،غذايي ،شيميايي ،سيمان ،فلزي ،كاغذسازي وصنايع دستي .
پالایش : عمل یا طریقه ی جدا کردن مواد خارجی از یک ماده خام یا آمیخته با مواد خارجی .مانند تجزیه نفت خام ،صاف کردن شیره چغندر ونیشکرو...
پالايشگاه : تصفيهخانه،محل تصفيه كردن نفت خام؛تاسيساتي كه نفت خام را بر اساس نقطهي جوش فراودههاي نفتي را تصفيه و پالايش مي كنند .
پاناما : تنگه ای بین اقیانوس آرام واطلس که اریکای شمالی را از امریکای مرکزی جدا می کند.کانال پاناما 5/80کیلمتر طول ،5/12متر عمق دارد وحفر آن به وسیله مهندس فردیناند دولسپس فرانسوی در سال 1881میلادی شروع شد.
پايتخت : مركز حكومت هر كشور كه در آن رئيس جمهور يا شاه و يا هيئت حاكمه اقامت دارد و بر سراسر كشور حكمراني ميكنند و تمام وزارتخانههاي كشور در آن تجمع يافته است.
پايكوه : درمناطق خشك و نيمهخشك به دشت يا جلگه ي كم شيب و ممتدميگويند كه ازسنگ هاي خرد وريز پوشيده شده است ،منشاءاين خرده سنگها كوه هاي اطراف است .
پتاسیم : عنصری فلزی با نماد k به رنگ سفید نقره ای ، با عدد اتمی 19 و جرم اتمی 10/39 ونقطه ی ذوب 3/63 درجه سانتی گراد می باشد که نرم واز نظر شیمیائی فعال می باشد. در تولید کود شیمیائی وهم چنین به عنوان ماده ی خنک کننده در نیروگاههای اتمی به کار می رود.
پتروشیمی : صنعت اشتقاق مواد شیمیایی از مواد نفتی یا گاز طبیعی .کار برد پتروشیمی بیشتر در صنایعی مانند : کشاورزی ، ساختمان، نساجی وتولید لاستیک مصنوعی محسوس است .کشور های اروپای غربی ،امریکا وژاپن از صاحبان اصلی این صنعت به شمار می روند.
پدیده انسانی : به ساخته های دست بشر مانند جاده ها ،شهرها ،مزارع وساختمانها و... گفته می شود .
پدیده طبیعی : به عوارضی چون پوشش گیاهی ،رودها ،جنگل ها ،دریاچه ها ونظایر آنها که انسان در تشکیل آنها نقش نداشته گفته می شود .
پرچم : بیرق ،درفش ،علم و لوا ؛ تکه پارچه ای که به عنوان نماد یک ملت یا یک کشور بکار می رود.وآن را به رنگها ونقوش مختلف تزئین می کنند.پرچم کلمه ی ترکی است که از دوران باستان میان مصریان وآشوریها ویهویان متداول بوده است.
پروتستان : شاخه ای از مسیحی ها که در اسکاندیناوی ،انگلستان ،هلند ،آلمان ،جلگه های سوئیس وهنگری سکونت دارند.
پس لرزه : لرزشهاي خفيف زمين پس ازعبور امواج اصلی زمین زلزلهي اصلي . علت آن جابجا شدن وجا افتادن سنگ های پوسته ی زمین بعداز وقوع زمین لرزه است وممکن است روزها وحتی ماه ها ادامه داشته باشد.
پشتو : زبان رسمی افغانستان که بیشتر در غرب وجنوب غربی افغانستان وشمال غرب پاکستان رواج دارد .وبا الفبای فارسی نوشته می شود.
پل : طاقي كه با مصالح ساختماني (چوب،آجر،آهن وبتون و...) بر روي رودخانه و دره و يا خيابان ميسازند تا از روي آن مردم وحیوانات و وسایل نقلیه عبور كنند. مانند پل ورسك ، پل اهواز
پل دزفول : این پل قدیمی ترین پل قابل استفاده در جهان است. این پل 1500سال قبل در دوره ی ساسانیان(شاپور اول) به دست اسیران رومی که دست مهندسی وپل سازی داشتند ، بر روی رود «دز» ساخته شد. با ساخته شدن این پل اسم شهر دزپل (دزپیل) گذاشته شد که به تدریج به دزفول تغییر کرده است.
پلاستیک : ماده ای که در حالت عادی جامد ومحکم است ولی بر اثر فشار یا حرارت به تدریج نرم می شود وبه شکل دلخواه در می آید. بیشتر پلاستیک ها از ترکیبات (پلی مری ) مصنوعی ساخته شده اند وبرخی هم از مواد طبیعی مانند سلولز به دست می آیند.
پنبه : گياهي است كه از غوزه ي آن الياف پنبه استحصال مي شود ،از الياف پنبه محلوج (حلاجي شده)دركارخانه ريسندگي وبافندگي پارچه هاي نخي مي بافند.اين گياه درمناطق گرم وخشك مي رويد وبه آبياري منظم نياز دارد.درايران بيشتردر گرگان و ورامين كاشته مي شود.مرغوب ترین پنبه در کشورهای امریکا ،شوروی ،چین ،هندوستان ، برزیل ومکزیک می روید.
پوسته ي زمين : سطح خارجي زمين كه مجموعه اي از پستي ها وبلنديهاست وجنس آن ازسنگ است ومقداری زغال سنگ ،گاز طبیعی ،آب و بعضی فلزات در آن یافت می شود .پستي هاي زمين را بيشتر آب فرا گرفته كه اقيانوسهاودرياها ودرياچه هارا پديد آورده است وآن قسمت كه به زير آب نرفته است گودالها ودره ها رابوجود آورده است .وبلندي هاي زمين راكوه هاومناطق مرتفع تشكيل داده است .پوسته ی خارجی زمین 16 تا 48 کیلومتر ضخامت داردکه از 48% اکسیژن ، 28%سیلیکون ،8% آلومینیم ،6% آهن 4/2 %کلسیم ،1/2%سدیم ،3/2% پتاسیم ،4% منیزیم و یک درصد بقیه مواد تشکیل شده است.
پوشش گياهي : رويش گياهي در يك منطقه كه ممكن است طبيعي ويا مصنوعي باشد واكثراًبراي چراي دامها به كار مي رود . بوتهها ، درختچهها و درختهاي يك منطقه را كه به حالت طبيعي يا مصنوعي در آن محل وجود داشته باشد . پوشش گياهي خاك را از فرسايش باد وباران حفظ ميكند .به همين جهت درداخل جنگل سيل ديده نمي شود .عوامل موثر در پوشش گیاهی یک منطقه :ناهمواری وبرجستگیهای زمین ،آب وهوا، درجه رطوبت وخشکی ، جهت ومدت بادها. پوشش گياهي ازاستوابه قطبين شامل كمربندهاي عريض گياهي :1- جنگلهاي پرباران ومرطوب استوايي 2-ساوان ياعلفزارهاي كم رطوبت تر 3-بوته زارها وخارزارهاي خشك 4- بيابانها 5-مناطق مديترانه اي 6-چمنزارهاي نيمه خشك 7-جنگلهاي معتدل خزان شونده 8-تايگا (جنگلهاي مخروطيان) 9-توندرا .
پوند : واحد بریتانیایی جرم معادل 45359237/0گیلوگرم یا 6/453گرم .
منابع و مآخذ
1. زمين ، اثر آرتوربسير ، ترجمهي مهندس عباس جعفري ، چاپ سوم 1368 ، انتشارات كارون
2. اصول جغرافيا ، اثر جانسون.اي.فيرچايلد ، ترجمهي حسين حاتمينژاد و پرويز فرهاديان ، چاپ اول 1370 ، انتشارات سحاب
3. درآمدي بر روشها و فنون ميداني جغرافيا ، اثر جانافلونبري و فرانك تي.آلدريچ ، مترجم دكتر بهلول عليجاني ، چاپ اول 1374 ، انتشارات مهر
4. فرهنگ اصطلاحات جغرافياي طبيعي ، دكتر سياوش شايان ، چاپ سوم 1376 ، انتشارات مدرسه
5. اطلس كامل گيتاشناسي ، موسسهي گيتاشناسي ، تدوين سعيد بختياري ، چاپ شانزدنهم 1380 ، انتشارات امير
6. فرهنگ زمين شناسي ، دكتر عبدالكريم قريب ، چاپ اول 1376 ، انتشارات انزلي (اروميه)
7. فرهنگ گيتاشناسي ، تدوين مهندس عباس جعفري ، چاپ دوم 1363 ، انتشارات گيتاشناسي
8. نقشه خواني گيتاشناسي ، مهندس عباس جعفري ، چاپ سوم 1368 ، انتشارات كارون
9. فرهنگ جغرافيايي جهان ، موسسهي سحاب ، تدوين عباس سحاب
10. شناسنامهي جغرافيايي طبيعي ايران ، اثر مهندس عباس جعفري ، چاپ سوم 1366 ، انتشارات گيتاشناسي
11. اصول و مباني جغرافياي رياضي ( زمين در فضا ) ، اثر دكتر تقي عدالتي و حسن فرخي ، چاپ دوم 1374 ، انتشارات آستان قدس رضوي
12. آموزش درس مطالعات اجتماعي ، اثر دكتر پرويز انصاريراد و عليحسين كبيري ، چاپ دوم 1380 ، انتشارات صحفي
13. جغرافياي استان كردستان ، اثر جمال ايراني و سعيد خضري ، چاپ دوم 1380 ، (كتاب درسي )
14. جغرافياي عمومي استان كردستان ، اثر سيديدالله نجفي ، چاپ اول 1369 ، چاپخانهي سپهر تهران
15. فرهنگلغت 6 جلدي معين ، اثر محمد معين
16. فرهنگ 2جلدي عميد ، اثر حسن عميد
17. گنجينههاي دانش ، اثر سيد كاظم خلخالي و سيد محمود اختريان و رحيم چاوشاكبري ، چاپ دوم 1370 ، ناشر نشر محمد
18. جغرافياي طبيعي و سياسي ايران و جهان ، اثر مهدي عليخاني
19. جغرافياي عمومي (درسي) ، اثر منصور ملكعباسي ،( رشتهي علوم اجتماعي ، سال اول تربيت معلم ) ، چاپ اول 1368 ، انتشارات نشر ايران
20. جغرافياي تاريخي شهرها ، اثر عبدالحسين نهچيري ، چاپ دوم 1376 ، انتشارات مدرسه
21. جغرافياي سه سالهي راهنمايي (درسي)
22. جغرافياي سال دوم دبيرستان (درسي)
23. جزوهي تكميلي روش تدريس علوم اجتماعي ، سال دوم تربيت معلم ، چاپ 1364
24. كتابفيلم ويدويي اصطلاحات جغرافياي
25. سیمای میراث فرهنگی کردستان ، محمد ابراهیم زارعی ، ناشر اداره کل آموزش وتولیدات فرهنگی 1381